12.5 Toelichting op de balans per 31 december
Activa
1. Beleggingen voor risico pensioenfonds
| Categorie | Stand ultimo 2023 | Aankopen/ Verstrek- kingen | Verkopen/ aflossingen | Her- waarderingen | Overige mutaties | Stand ultimo 2024 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Vastgoedbeleggingen | 235.596 | 15.840 | -17.418 | 5.697 | 2.319 | 242.034 |
| Aandelen | 955.300 | 108.892 | -170.029 | 212.833 | -2.319 | 1.104.677 |
| Vastrentende waarden | 903.660 | 1.055.983 | -973.865 | 29.205 | 2.093 | 1.017.076 |
| Derivaten | -63.607 | 5.059 | -7.465 | -30.172 | -1.064 | -97.249 |
| Overige beleggingen | 7.438 | 0 | 0 | 0 | -1.897 | 5.541 |
| Totaal beleggingen voor risico pensioenfonds | 2.038.387 | 1.185.774 | -1.168.777 | 217.563 | -868 | 2.272.079 |
| Schuldpositie derivaten (passiva zijde) | 104.303 | 121.943 | ||||
| Totaal beleggingen voor risico pensioenfonds activa zijde | 2.142.690 | 2.394.022 |
Overige mutaties betreffen voor vastgoed een reallocatie, voor vastrentende waarden en derivaten de mutatie van de opgelopen rente en voor overige beleggingen de mutatie van de liquide middelen op de beleggingsrekeningen.
| Categorie | Stand ultimo 2022 | Aankopen/ Verstrek- kingen | Verkopen/ aflossingen | Herwaarderingen | Overige mutaties | Stand ultimo 2023 |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Vastgoedbeleggingen | 184.459 | 59.731 | -14.884 | 6.290 | 0 | 235.596 |
| Aandelen | 875.767 | 1.233.641 | -1.296.409 | 142.301 | 0 | 955.300 |
| Vastrentende waarden | 807.089 | 1.272.549 | -1.216.220 | 37.285 | 2.957 | 903.660 |
| Derivaten | -48.964 | 5.115 | -47.273 | 31.382 | -3.867 | -63.607 |
| Overige beleggingen | 19.794 | 0 | 0 | 0 | -12.356 | 7.438 |
| Totaal beleggingen voor risico pensioenfonds | 1.838.145 | 2.571.036 | -2.574.786 | 217.258 | -13.266 | 2.038.387 |
| Schuldpositie derivaten (passiva zijde) | 126.508 | 104.303 | ||||
| Totaal beleggingen voor risico pensioenfonds activa zijde | 1.964.653 | 2.142.690 |
De hoogte van de aan- en verkopen onder de aandelen worden voornamelijk verklaard door de transitie van BlackRock naar State Street in 2023.
Overige mutaties betreffen voor vastgoed een reallocatie, voor vastrentende waarden en derivaten de mutatie van de opgelopen rente en voor overige beleggingen de mutatie van de liquide middelen op de beleggingsrekeningen.
Overige mutaties betreffen voor vastgoed een reallocatie, voor vastrentende waarden en derivaten de mutatie van de opgelopen rente en voor overige beleggingen de mutatie van de liquide middelen op de beleggingsrekeningen.
| Vastgoedbeleggingen | 31-12-2024 | 31-12-2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Indirecte vastgoedbeleggingen, zijnde participaties in beursgenoteerde en nietbeursgenoteerde beleggingsinstellingen die beleggen in vastgoed | 242.034 | 235.596 |
Ultimo boekjaar 2024 en/of 2023 bedragen de volgende posten meer dan 5,0% van de betreffende beleggingscategorie:
| 2024 | 2023 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| € | % | € | % | |||
| Achmea Dutch Residential Fund | 23.948 | 9,9 | 22.299 | 9,5 | ||
| Altera Vastgoed Woningen | 42.100 | 17,4 | 39.395 | 16,7 | ||
| CBRE Residential FGR | 43.401 | 17,9 | 40.346 | 17,1 | ||
| Vonovia SE | 18.193 | 7,5 | 16.089 | 6,8 | ||
| 127.642 | 52,7 | 118.129 | 50,1 | |||
| Aandelen | 31-12-2024 | 31-12-2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde beleggingsinstellingen die beleggen in aandelen | 1.104.677 | 955.300 | ||||
Ultimo boekjaar 2024 en 2023 zijn er geen posten die meer dan 5% van de beleggingscatogrie zijn.
| Vastrentende waarden | 31-12-2024 | 31-12-2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| (Staats)obligaties | 537.946 | 472.212 | ||||
| Hypothecaire obligaties | 2.089 | 2.218 | ||||
| Hypothekenfonds (DMFCO) | 121.805 | 97.933 | ||||
| Beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde beleggingsinstellingen die beleggen in vastrentende waarden |
259.776 | 213.921 | ||||
| Geldmarktfondsen | 95.460 | 117.376 | ||||
| 1.017.076 | 903.660 | |||||
Ultimo boekjaar 2024 en/of 2023 bedragen de volgende posten meer dan 5,0% van de betreffende beleggingscategorie:
| 2024 | 2023 | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| € | % | € | % | |||
| US staatsobligaties | 149.644 | 14,7 | 142.064 | 15,7 | ||
| Euro staatsobligaties | 197.405 | 19,4 | 293.375 | 32,5 | ||
| BlackRock ICS Euro Liq.fund | 51.783 | 5,1 | 75.304 | 8,3 | ||
| NN Euro Credit Fund | 137.972 | 13,6 | 115.988 | 12,8 | ||
| Hypothekenfonds (DMFCO) | 121.805 | 12,0 | 97.933 | 10,8 | ||
| 658.609 | 64,8 | 724.664 | 80,1 | |||
| Derivaten | Activa | Passiva | Stand ultimo 2024 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rentederivaten | 23.956 | 105.871 | -81.915 | |||
| Valutaderivaten | 724 | 16.053 | -15.329 | |||
| Aandelen derivaten | 14 | 0 | 14 | |||
| Overige derivaten | 0 | 19 | -19 | |||
| 24.694 | 121.943 | -97.249 | ||||
| Derivaten | Activa | Passiva | Stand ultimo 2023 | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Rentederivaten | 31.734 | 103.862 | -72.128 | |||
| Valutaderivaten | 8.947 | 379 | 8.568 | |||
| Aandelen derivaten | 16 | 0 | 16 | |||
| Overige derivaten | 0 | 63 | -63 | |||
| 40.697 | 104.304 | -63.607 | ||||
Het pensioenfonds heeft eind 2024 € 2,9 miljoen aan onderpand ontvangen in de vorm van liquiditeiten (eind 2023: € 29,1 miljoen) en € 2,0 miljoen in de vorm van (staats) obligaties als gevolg van positieve waardeontwikkeling van de derivaten (eind 2023: € 2,8 miljoen). Het ontvangen onderpand staat niet ter vrije beschikking.
Het pensioenfonds heeft eind 2024 € 18,5 miljoen aan onderpand verstrekt in de vorm van liquiditeiten (eind 2023: € 45,4 miljoen) en € 142,8 miljoen aan onderpand verstrekt in de vorm van (staats) obligaties (eind 2023: € 86,9 miljoen) en € 56,7 miljoen initial margin (eind 2023: € 33,4 miljoen) als gevolg van negatieve waardeontwikkeling van derivaten. De verstrekte (staats)obligaties zijn verantwoord onder de vastrentende waarden.
Het pensioenfonds heeft eind 2024 € 18,5 miljoen aan onderpand verstrekt in de vorm van liquiditeiten (eind 2023: € 45,4 miljoen) en € 142,8 miljoen aan onderpand verstrekt in de vorm van (staats) obligaties (eind 2023: € 86,9 miljoen) en € 56,7 miljoen initial margin (eind 2023: € 33,4 miljoen) als gevolg van negatieve waardeontwikkeling van derivaten. De verstrekte (staats)obligaties zijn verantwoord onder de vastrentende waarden.
Securities lending
Het pensioenfonds stelt een deel van de aandelen- en obligatiebeleggingen beschikbaar voor het in bruikleen geven van effecten. Het pensioenfonds behoudt het economisch eigendom en zijn derhalve opgeomen op de belans onder de betreffende categorie. Per balansdatum is een bedrag van € 13,0 miljoen aan obligaties en € 36,6 miljoen aan aandelen uitgeleend. Het pensioenfonds heeft hiervoor € 51,9 miljoen aan liquiditeiten als collateral ontvangen.
Methodiek bepaling marktwaarde
In onderstaande tabel is aangegeven op welke manier de marktwaarden zijn afgeleid.
| Per 31 december 2024 | Level 1 Directe marktnotering |
Level 2 Onafhankelijke taxaties |
Level 3 Netto contante waarde |
Level 4 Andere methode |
Stand ultimo 2024 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Categorie | ||||||
| Vastgoedbeleggingen | 132.585 | 0 | 0 | 109.449 | 242.034 | |
| Aandelen | 1.104.677 | 0 | 0 | 0 | 1.104.677 | |
| Vastrentende waarden | 895.271 | 0 | 0 | 121.805 | 1.017.076 | |
| Derivaten | 0 | 0 | -97.265 | 16 | -97.249 | |
| Overige | 0 | 0 | 0 | 5.541 | 5.541 | |
| Totaal belegd vermogen | 2.132.533 | 0 | -97.265 | 236.811 | 2.272.079 |
| Per 31 december 2023 | Level 1 Directe marktnotering |
Level 2 Onafhankelijke taxaties |
Level 3 Netto contante waarde |
Level 4 Andere methode |
Stand ultimo 2023 | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Categorie | ||||||
| Vastgoedbeleggingen | 133.556 | 0 | 0 | 102.040 | 235.596 | |
| Aandelen | 955.300 | 0 | 0 | 0 | 955.300 | |
| Vastrentende waarden | 805.727 | 0 | 0 | 97.933 | 903.660 | |
| Derivaten | 0 | 0 | -63.623 | 16 | -63.607 | |
| Overige | 0 | 0 | 0 | 7.438 | 7.438 | |
| Totaal belegd vermogen | 1.894.583 | 0 | -63.623 | 207.427 | 2.038.387 |
2. Vorderingen en overlopende activa
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Te vorderen dividend | 998 | 1.287 | |||
| Te vorderen dividendbelasting | 2.030 | 1.201 | |||
| Vorderingen uit hoofde van effectentransacties | 1.069 | 1 | |||
| Collateral | 18.504 | 40.450 | |||
| Subtotaal: beleggingsdebiteuren | 22.601 | 42.939 | |||
| Vorderingen uit hoofde van waardeoverdrachten | 76 | 306 | |||
| Vorderingen op ondernemingen | 1.228 | 2.452 | |||
| Uitkeringen | 72 | 74 | |||
| Banken | 28 | 23 | |||
| Overige debiteuren | 39 | 30 | |||
| Totaal vorderingen en overlopende activa | 24.044 | 45.824 | |||
Alle vorderingen en overlopende activa hebben een resterende looptijd van korter dan één jaar.
3. Liquide middelen
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| ING Bank N.V. | 636 | 620 | |||
| 636 | 620 | ||||
De liquide middelen staan ter vrije beschikking van het fonds. Ze zijn onmiddelijk opeisbaar, dan wel hebben een looptijd korter dan twaalf maanden.
Er is geen intraday kredietfaciliteit overeen gekomen met ING Bank B.V.
Er is geen intraday kredietfaciliteit overeen gekomen met ING Bank B.V.
Passiva
4. Stichtingskapitaal en reserves
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Algemene reserve | |||||
| Stand per 1 januari | 524.025 | 625.724 | |||
| Saldobestemming boekjaar | 100.331 | -101.699 | |||
| Stand per 31 december | 624.356 | 524.025 | |||
| Totaal eigen vermogen * | 624.356 | 524.025 | |||
| Het minimaal vereist eigen vermogen bedraagt | 65.367 | 104,3% | 65.367 | 104,3% | |
| Het vereist eigen vermogen bedraagt | 398.047 | 123,9% | 389.461 | 125,6% | |
| De dekkingsgraad is | 137,4% | 134,4% | |||
| De beleidsdekkingsgraad is | 141,2% | 133,9% | |||
De vermogenspositie van het fonds per ultimo boekjaar kan worden gekarakteriseerd als voldoende, omdat de beleidsdekkingsgraad per ultimo boekjaar van 141,2% hoger is dan de dekkingsgraad behorende bij het vereist eigen vermogen (VEV) van 123,9%.
Het vereist vermogen is te beschouwen als de wettelijk vereiste solvabiliteitsmarge. Ultimo 2024 is het stichtingskapitaal vermeerderd met de algemene reserve van het fonds en is hoger dan het minimaal vereist eigen vermogen.
Herstelplan
Het fonds is sinds eind 2021 uit herstel, waarmee de verplichting om een herstelplan op te stellen is vervallen.
Het vereist vermogen is te beschouwen als de wettelijk vereiste solvabiliteitsmarge. Ultimo 2024 is het stichtingskapitaal vermeerderd met de algemene reserve van het fonds en is hoger dan het minimaal vereist eigen vermogen.
Herstelplan
Het fonds is sinds eind 2021 uit herstel, waarmee de verplichting om een herstelplan op te stellen is vervallen.
Technische voorzieningen
5. Voorziening pensioenverplichtingen voor risico pensioenfonds
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 1.520.488 | 1.201.627 | |||
| Mutatie via staat van baten en lasten | 141.631 | 318.861 | |||
| Stand per 31 december | 1.662.119 | 1.520.488 | |||
Ontwikkeling van de voorziening pensioenverplichtingen voor risico pensioenfonds
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 1.520.488 | 1.201.627 | |||
| Wijziging rentecurve | 28.897 | 50.871 | |||
| Benodigde intresttoevoeging | 52.973 | 47.051 | |||
| Toevoeging pensioenopbouw | 43.176 | 35.815 | |||
| Binnenkomende waardeoverdrachten | 17.457 | 14.728 | |||
| Uitgaande waardeoverdrachten | -924 | -587 | |||
| Toevoeging voorziening toekomstige kosten | 996 | 824 | |||
| Vrijval excassokosten | -1.407 | -1.390 | |||
| Uitkeringen | -56.488 | -55.742 | |||
| Actuarieel resultaat op sterfte | -1.162 | -1.499 | |||
| Actuarieel resultaat op arbeidsongeschiktheid | -1.605 | -407 | |||
| Actuarieel resultaat op mutaties | -500 | 141 | |||
| Toeslagverlening actieven | 21.339 | 87.269 | |||
| Toeslagverlening pensioengerechtigden | 34.573 | 110.855 | |||
| Toeslagverlening gewezen deelnemers | 7.326 | 29.673 | |||
| Wijziging actuariële grondslagen en/of methoden | -3.039 | 1.380 | |||
| Overige mutaties technische voorzieningen | 19 | -121 | |||
| Stand per 31 december | 1.662.119 | 1.520.488 | |||
De toename van de technische voorziening voor risico fonds over boekjaar 2024 bedraagt 141.631.
Het verloop van de technische voorziening voor risico fonds is geanalyseerd op basis van de rentecurve ultimo 2024 en de daaruit afgeleide forwardcurve. Voor het verloop geldt dat de per 1 januari 2025 gewijzigde UFR-methodiek dus geen invloed heeft op de omvang van de mutaties die gedurende het jaar plaatsvinden. Het effect van deze wijziging vindt plaats per einde 2024 en is verantwoord onder de post ‘Wijziging rentecurve’.
De benodigde intresttoevoeging is gebaseerd op de 1-jaarsrente van 3,439% (2023: 3,264%) uit de DNB-rentetermijnstructuur primo boekjaar.
Onder pensioenopbouw is opgenomen de actuarieel berekende waarde van de diensttijdopbouw. Dit is het effect op de voorziening pensioenverplichtingen van de in het verslagjaar opgebouwde nominale rechten ouderdomspensioen en nabestaandenpensioen. Verder is hierin begrepen het effect van de individuele salarisontwikkeling.
De toeslagverlening bedraagt voor deelnemers die voor 1 januari 2024 opgenomen waren bij het pensioenfonds uit 2,6% verminderd 0,6% negatieve inflatie over het voorgaand jaar. Voor deelnemers die op of na 1 januari 2024 in dienst kwamen geldt een toeslag van 2,6%. Tevens is daarnaast 2,0% van de totale technische voorziening voor inhaaltoeslagen toegekend. Daarmee wordt is 40,6% van de totale gemiste toeslagen gerepareerd. In totaliteit stijgt de voorziening hierdoor met 63.238.
Het verloop van de technische voorziening voor risico fonds is geanalyseerd op basis van de rentecurve ultimo 2024 en de daaruit afgeleide forwardcurve. Voor het verloop geldt dat de per 1 januari 2025 gewijzigde UFR-methodiek dus geen invloed heeft op de omvang van de mutaties die gedurende het jaar plaatsvinden. Het effect van deze wijziging vindt plaats per einde 2024 en is verantwoord onder de post ‘Wijziging rentecurve’.
De benodigde intresttoevoeging is gebaseerd op de 1-jaarsrente van 3,439% (2023: 3,264%) uit de DNB-rentetermijnstructuur primo boekjaar.
Onder pensioenopbouw is opgenomen de actuarieel berekende waarde van de diensttijdopbouw. Dit is het effect op de voorziening pensioenverplichtingen van de in het verslagjaar opgebouwde nominale rechten ouderdomspensioen en nabestaandenpensioen. Verder is hierin begrepen het effect van de individuele salarisontwikkeling.
De toeslagverlening bedraagt voor deelnemers die voor 1 januari 2024 opgenomen waren bij het pensioenfonds uit 2,6% verminderd 0,6% negatieve inflatie over het voorgaand jaar. Voor deelnemers die op of na 1 januari 2024 in dienst kwamen geldt een toeslag van 2,6%. Tevens is daarnaast 2,0% van de totale technische voorziening voor inhaaltoeslagen toegekend. Daarmee wordt is 40,6% van de totale gemiste toeslagen gerepareerd. In totaliteit stijgt de voorziening hierdoor met 63.238.
De voorziening pensioenverplichtingen voor risico pensioenfonds is als volgt opgebouwd
| Voorziening | Aantal 2024 | Voorziening | Aantal 2023 | ||
|---|---|---|---|---|---|
| Actieve deelnemers | 727.125 | 2.273 | 628.158 | 2.016 | |
| Gewezen deelnemers met premievrije aanspraken | 193.990 | 746 | 190.600 | 738 | |
| Pensioengerechtigden | 741.004 | 1.738 | 701.730 | 1.731 | |
| 1.662.119 | 4.757 | 1.520.488 | 4.485 |
6. Overige technische voorzieningen
| Ziekenvoorziening | 2024 | 2023 | |||
|---|---|---|---|---|---|
| Stand per 1 januari | 2.607 | 5.289 | |||
| Mutatie | 2.844 | -2.682 | |||
| Stand per 31 december | 5.451 | 2.607 | |||
De ziekenvoorziening is in 2024 gestegen van 2.607 naar 5.451. Dit betreft de voorziening voor deelnemers die langer dan 42 weken ziek zijn maar nog niet arbeidsongeschikt. Het aantal zieke deelnemers is in 2024 gestegen van 5 naar 11 en vormt daarmee de primaire oorzaak van de stijging van de ziekenvoorziening.
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Totaal technische voorzieningen | 1.667.570 | 1.523.095 | |||
7. Kortlopende schulden en overlopende passiva
| 2024 | 2023 | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| Schulden uit hoofde van derivaten | 121.943 | 104.303 | |||
| Schulden uit hoofde van effectentransacties | 358 | 4.993 | |||
| Schulden uit hoofde van ontvangen collateral | 2.020 | 27.143 | |||
| Subtotaal: beleggingscrediteuren | 124.321 | 136.439 | |||
| Belastingen en sociale premies | 1.327 | 1.346 | |||
| Schuld aan onderneming | 291 | 3.409 | |||
| Schulden inzake pensioenuitvoerings- en administratiekosten | 791 | 507 | |||
| Nog te muteren waardeoverdrachten | 46 | 313 | |||
| 126.776 | 142.014 | ||||
Alle schulden hebben een resterende looptijd van korter dan één jaar.
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
Contracten
Er zijn meerjarige contracten afgesloten met de vermogensbeheerder en administrateur die jaarlijks opzegbaar zijn. De verwachte kosten 2025 liggen in lijn met 2024.
Niet uit de balans blijkend rechten en verplichtingen
Het fonds heeft eind 2024 € 2,9 miljoen aan onderpand ontvangen in de vorm van liquiditeiten (eind 2023: € 29,1 miljoen) en € 2,0 miljoen in de vorm van (staats) obligaties als gevolg van positieve waardeontwikkeling van de derivaten (eind 2023: € 2,8 miljoen).
Het fonds heeft eind 2024 € 18,5 miljoen aan onderpand verstrekt in de vorm van liquiditeiten (eind 2023: € 45,4 miljoen) en € 142,8 miljoen aan onderpand verstrekt in de vorm van (staats) obligaties (eind 2023: € 86,9 miljoen) en € 56,7 miljoen initial margin (eind 2023: € 33,4 miljoen) als gevolg van negatieve waardeontwikkeling van derivaten. De verstrekte (staats) obligaties zijn verantwoord onder de vastrentende waarden.
Verbonden partijen
Er is sprake van een relatie tussen het fonds, de aangesloten ondernemingen en hun bestuurders. Er zijn geen leningen verstrekt aan, noch is er sprake van vorderingen op, (voormalige) bestuurders. De bestuurders nemen deel aan de pensioenregeling van het fonds op basis van de voorwaarden in het pensioenregelement.
Gebeurtenissen na balansdatum
Er hebben zich na het opmaken van de jaarrekening geen gebeurtenissen van betekenis voorgedaan die nadere informatie geven over de feitelijke situatie op balansdatum.