3. Financiële positie en beleid in 2024

De actuele dekkingsgraad ultimo 2024 was 137,4% (2023: 134,4%). Dit houdt in dat naar verwachting aan de huidige verplichtingen kan worden voldaan en dat er voldoende risicobuffer aanwezig is. De dekkingsgraad is in de loop van 2024 gestegen met name als gevolg van gunstige ontwikkelingen op de financiële markten die hebben geleid tot een positief beleggingsrendement van 11,7%. Het effect daarvan op de dekkingsgraad was 10,5%-punt. De rente daarentegen daalde en heeft geleid tot een impact van -2,5%-punt op de dekkingsgraad. Het effect van toeslagverlening per 1 januari 2025 droeg tevens negatief bij aan de dekkingsgraad met -5,4%-punt. Per saldo steeg de dekkingsgraad dit jaar van 134,4% naar 137,4%.  

De beleidsdekkingsgraad wordt berekend als het voortschrijdend gemiddelde van de actuele dekkingsgraden over 12 maanden en was ultimo 2024 141,2% (2023: 133,9%).

De ontwikkeling van de dekkingsgraden van het fonds gedurende het jaar is hieronder weergegeven.

Ultimo 2023 bedroeg de beleidsdekkingsgraad 133,9%. De gemiddelde stijging van de prijzen in de maanden augustus 2023 tot en met oktober in 2023 ten opzichte van diezelfde periode een jaar eerder, was negatief 0,6%. Het bestuur heeft daarom besloten om geen toeslag te verlenen per 1 januari 2024 (over het jaar 2023). De deflatie van 0,6% wordt met de toeslag per 1 januari 2025 (over 2024) verrekend. 

Ultimo 2024 bedroeg de beleidsdekkingsgraad 141,2%. De gemiddelde stijging van de prijzen in de maanden augustus tot en met oktober in 2024 ten opzichte van diezelfde periode in 2023 was 2,6% positief. Het bestuur heeft daarom besloten om een toeslag te verlenen per 1 januari 2025 (over het jaar 2024). De negatieve prijsontwikkeling van -0,6% in 2023 wordt met de toeslag van 2024 van 2,6% verrekend. Voor deelnemers die voor 1 januari in dienst waren geldt dus een toeslag van 2,0%. Voor deelnemers die op of na 1 januari 2024 in dienst kwamen en deelnemer werden bij het fonds geldt een toeslag van 2,6%.

Per 1 januari 2025 is tevens een inhaaltoeslag toegekend ter waarde van 2,0% van de totale TV, waaruit 40,6% van de totale gemiste toeslagen kon worden gerepareerd.

Onder pensioenbeheer vallen de kosten van de dienstverlening zoals uitgevoerd door de pensioenuitvoeringsorganisatie (PUO) AZL. Daarnaast bestaan de kosten voor pensioenbeheer uit contributies en bijdragen, bestuurskosten, communicatiekosten, accountantskosten en actuariskosten. Een uitsplitsing van de kosten voor pensioenbeheer staat in de onderstaande tabel. Een deel van deze werkzaamheden wordt verricht ten behoeve van het vermogensbeheer. De kosten daarvan worden toegerekend aan vermogensbeheer. De omvang daarvan is deels gebaseerd op een inschatting. Contributies en bijdragen en de controlekosten voor het jaarwerk worden voor 25% doorbelast. De kosten van het bestuursbureau, de advieskosten (zowel actuarieel, als risicomanagement en overige advieskosten), de kosten van sleutelfunctiehouders en compliance worden voor 50% doorbelast. Ook de kosten die  samenhangen met Wtp  worden voor 50% doorbelast aan de kosten van vermogensbeheer. 

De bestuurskosten behelzen een breed scala aan kosten, zoals het bestuursbureau, opleidingen en de bestuurdersvergoeding. Deze kosten zijn in 2024 toegenomen ten opzichte van 2023, voornamelijk door een uitbreiding van het bestuursbureau die samenhangt met de intensieve werkzaamheden die het nieuwe pensioenstelsel met zich meebrengt.

Dit zijn de kosten voor het uitvoeren van de pensioenadministratie door AZL. De gerealiseerde kosten in 2024 zijn licht gestegen ten opzichte van 2023. De stijging van deze kosten wordt voornamelijk verklaard door indexatie en wijzigingen in deelnemersaantallen.  

De kosten voor de accountant zijn gelijk gebleven ten opzichte van voorgaand jaar. De kosten voor de certificerend actuaris namen licht toe. Beide bedragen zijn marktconform. 

Ten opzichte van 2023 zijn de kosten van Wtp gestegen met € 1.380 duizend. De kosten nemen met name toe doordat de inrichting van het nieuwe ICT-platform bij de PUO deels in rekening is gebracht (€ 1.101 duizend). Daarnaast zijn meerdere adviseurs op diverse vlakken intensief betrokken bij de voortgang.

De peergroup voor de kosten pensioenbeheer bestaat uit 60 pensioenfondsen met 2.000 tot 8.000 deelnemers. Er bestaan bij deze pensioenfondsen grote verschillen in de kosten per deelnemer. Verschillen worden veroorzaakt door meerdere factoren, zoals de hoogte van de reguliere uitvoeringskosten, incidentele uitvoeringskosten maar ook als gevolg van verschillen in deelnemersaantallen. De gemiddelde kosten pensioenbeheer in de periode 2021 tot en met 2023 waren voor de peergroup € 352 per deelnemer per jaar en voor ons fonds € 507 per deelnemer per jaar. In 2022 bracht de transitie van de pensioenuitvoering van TKP naar AZL een incidentele kostenverhoging met zich mee die zich vertaalt in een hoger gemiddelde in de periode 2021-2023 en daarom een verhogend effect heeft op de kosten per deelnemer. De range met deelnemers van de peergroup is tussen de 2.000 en 8.000. Des te meer deelnemers een pensioenfonds heeft des te lager zijn de kosten per deelnemer. 

De kosten pensioenbeheer bedragen in 2024 € 2.578 duizend oftewel € 643 per deelnemer. De cijfers van de peergroup voor 2024 zijn nog niet bekend, maar zullen vermoedelijk (als gevolg van de Wtp-kosten bij andere fondsen) ook gestegen zijn. Wanneer de kosten pensioenbeheer worden gedeeld door het gemiddeld belegd vermogen (ongeveer € 2 miljard) dan bedraagt de kostenratio 0,13%. Hiervoor zijn geen cijfers van de peergroup bekend. Dit is een stijging van circa 0,03%-punt ten opzichte van 2023. 

Het bestuur streeft bij het pensioenbeheer naar een acceptabele verhouding tussen enerzijds de geleverde kwaliteit en anderzijds de kosten. Hierbij weegt - vanwege doelstelling 4 van het fonds - de kwaliteit zwaarder dan de kosten.  Het bestuur is zich bewust van de impact van de uitvoeringskosten op het uiteindelijke pensioenresultaat en stelt zich kostenbewust op bij de uitvoering. Het bestuur merkt op dat kosten pensioenbeheer in 2024 relatief hoog uitvallen als gevolg van de gemaakte kosten die in het kader van de overgang naar de Wtp onvermijdelijk waren. De gemaakte kosten pensioenbeheer acht het bestuur aanvaardbaar. 

Onder “kosten vermogensbeheer jaarrekening” vallen de beheervergoedingen van de vermogensbeheerders, de kosten voor het inhuren van adviseurs en de kosten voor de custodian. Daarnaast is een deel van interne kosten pensioenbeheer - die betrekking hebben op vermogensbeheer - aan de kosten vermogensbeheer toegerekend. De “Overige kosten vermogensbeheer” bestaan onder andere uit accountantskosten, bewaarvergoedingen, administratiekosten en juridische kosten. Deze kosten worden gemaakt door de beleggingsfondsen waarin het fonds belegt en worden ten laste gebracht van het rendement. Het intern vermogensbeheer betreft onder andere cashmanagement, de allocatie van middelen over de externe vermogensbeheerders en de monitoring van de uitvoering van het vermogensbeheer. In onderstaande tabel zijn deze kosten inzichtelijk gemaakt. 

De totale kosten vermogensbeheer voor 2024 komen uit op € 4.263 duizend; dat is circa 14% hoger dan in 2023. De afspraken met externe beheerders over de beheerkosten zijn grotendeels op basis van een percentage van de waarde van de beheerde portefeuille. Dit betekent dat als het vermogen stijgt (zoals in 2024 het geval was) ook de beheerkosten (in euro) stijgen. Onderstaand zijn de belangrijkste mutaties en bijzonderheden ten opzichte van 2023 toegelicht: 

• De toerekening van het deel van de uitvoeringskosten aan de kosten van vermogensbeheer is ten opzichte van 2023 gestegen. De toename van de toerekening bedraagt € 826 duizend en vormt daarmee de voornaamste verklaring van de stijging van de kosten van vermogensbeheer. De toerekening is hoger doordat er in 2024 meer kosten zijn gemaakt inzake het project Wtp en deze kosten voor 50% toegerekend worden aan vermogensbeheer. Wanneer we naar de overige onderdelen uit de bovenstaande tabel kijken zien we dat dat kosten van vermogensbeheer juist afgenomen zijn.
• De kosten van vermogensbeheer voor aandelen zijn sterk afgenomen. In 2023 vond de transitie van BlackRock naar State Street plaats. Hierdoor vielen de kosten voor de aandelenportefeuille in 2023 hoger uit.  
• De waarde van de vastrentende waarden is in 2024 toegenomen. Hierdoor namen de kosten in 2024 toe.  
  
• De kosten van het vermogensbeheer voor de beleggingen in grondstoffen zijn in 2024 iets toegenomen. Dit wordt met name veroorzaakt doordat  beheerkosten zijn gebaseerd op de waarde van de beleggingen. 
• De vastgoedbeleggingen bestaan uit beursgenoteerd en niet-beursgenoteerd vastgoed. Het beursgenoteerde vastgoed is in 2024 in waarde afgenomen en het niet-beursgenoteerde vastgoed is in waarde toegenomen. Doordat de vermogensbeheerkosten voor niet-beursgenoteerd vastgoed hoger zijn dan de vermogensbeheerkosten voor beursgenoteerd vastgoed zijn de kosten per saldo toegenomen.
• De kosten voor het vermogensbeheer 2024, uitgedrukt als percentage van het beheerd vermogen, zijn met 0,21% iets hoger dan in 2023 (0,20%). Dit percentage is relatief laag als gevolg van het zogeheten “passieve beleggingsbeleid”. Hierbij krijgen vermogensbeheerders de opdracht een bepaalde index te volgen binnen een zekere marge. Deze beleggingsstijl brengt minder kosten met zich mee dan een “actief beleggingsbeleid”. Het fonds heeft een relatief groot aandeel van het beheerd vermogen gealloceerd in passieve aandelen- en beursgenoteerde vastgoedfondsen. Hierdoor betaalt het fonds een relatief lage vergoeding over deze beleggingen. Er is daarnaast geen sprake van een prestatiegerelateerde beloning. De beleggingen in niet-beursgenoteerd vastgoed hebben een hogere beheervergoeding dan gemiddeld. Dit is inherent aan de karakteristieken van deze beleggingen, zoals de noodzaak van onderhoud en de inzet van woningbeheerders. Het fonds wordt daarnaast bij de monitoring van deze beleggingen ondersteund door een externe specialist. Vanuit het oogpunt van diversificatie en het verwacht rendement vindt het bestuur deze belegging goed passen binnen de beleggingsmix van het fonds. 
  

De peergroup voor de kosten van vermogensbeheer bestaat uit 81 pensioenfondsen met een beheerd vermogen tussen € 0,5 miljard en € 3 miljard per eind 2023. In de tabel is te zien dat de kostenratio kosten vermogensbeheer (vermogensbeheerkosten als percentage van het gemiddeld belegd vermogen) van het fonds structureel lager is dan die van de peergroup. Over de periode 2021 tot en met 2023 bedraagt de gemiddelde kostenratio van het fonds 0,18% en die van de peergroup 0,31%. Het is aannemelijk te veronderstellen dat de lagere kosten het gevolg zijn van de gekozen passieve beleggingsstijl. In de meest recente rapportage in 2024 (Bell kostenbenchmark 2024) over de jaren 2021 tot en met 2023 hadden slechts vier van de eenentachtig peers een lagere kostenratio dan het fonds.

Het bestuur is van mening dat de kostenratio kosten vermogensbeheer (vermogensbeheerkosten als percentage van het gemiddeld belegd vermogen) gunstig uitkomt ten opzichte van vergelijkbare pensioenfondsen. Dit is voornamelijk het gevolg van de gekozen passieve beleggingsstijl. Het bestuur meent dat de gekozen beleggingsstijl met lage vermogensbeheerkosten geenszins leidt tot een lager rendement. Verder worden de contracten behorende bij de uitbestedingen aan de vermogensbeheerders regelmatig opnieuw beoordeeld en wanneer nodig wordt een nieuw uitbestedingstraject gestart.

Onder “Transactiekosten jaarrekening” vallen de toe- en uittredingsvergoedingen van de beleggingsfondsen, de kosten van extern beheerde portefeuilles en de derivatentransacties. De “Overige transactiekosten” zijn kosten die door de beheerders ten laste van het rendement worden gebracht (zoals transacties binnen het fonds). Omdat de werkelijke transactiekosten meestal niet exact bekend zijn, zijn deze geschat in overleg met de betreffende vermogensbeheerder. In onderstaande tabel zijn deze kosten inzichtelijk gemaakt.

• Het fonds voert een passief beleggingsbeleid en heeft bij het overgrote deel van de beleggingen de intentie om deze voor langere tijd aan te houden (“buy-and-hold” strategie). De transactiekosten voor deze beleggingscategorieën zijn hierdoor relatief beperkt.
• Bij het beheer van de grondstoffenportefeuille worden derivaten ingezet. Kosten die gemaakt worden in de vorm van een opslag bij een derivatentransactie worden ook als transactiekosten gerekend. Dit verklaart de relatief hoge kostenratio bij de grondstoffen. 
• Het fonds hanteert een dynamische rentestaffel voor het afdekken van de rente. In 2024 is de rente, ten opzichte van 2023, gedaald. Het fonds heeft de rente conform beleid afgedekt. De transactiekosten hiervan liggen in lijn met voorgaand jaar.
• Door de voldoende hoge dekkingsgraad van het fonds voerde het fonds gedurende 2024 (2023: idem) geen transacties uit hoofde van het pijngrensbeleid uit. 
• De transactiekosten zijn in 2024 uitgekomen op 0,04% van het beheerd vermogen. Dat is lager dan de 0,07% in 2023. Deze afname wordt voornamelijk verklaard doordat in 2023 de aandelenportefeuille is overgegaan van BlackRock naar State Street. Dit ging toen gepaard met eenmalige transacties die transactiekosten met zich meebrachten. 

De peergroup bestaat uit 81 pensioenfondsen met een pensioenvermogen tussen € 0,5 miljard en € 3,0 miljard per eind 2023. De gemiddelde kostenratio transactiekosten (transactiekosten als percentage van het gemiddeld belegd vermogen) van de peergroup in de periode 2021-2023 bedraagt 0,08% en is daarmee hoger dan die van het fonds (0,06%). Door de gunstige financiële positie van het fonds zijn er door het fonds gedurende 2021 tot en met 2024 geen transacties uit hoofde van het pijngrensbeleid meer uitgevoerd.

Het bestuur constateert dat de transactiekosten passend zijn bij het beleggingsbeleid. In 2024 nam de kostenratio af ten opzichte van 2023. In 2023 vond de transitie van de aandelenportefeuille van BlackRock naar State Street plaats. Deze wijziging zorgde voor eenmalige transactiekosten.